काठमाडौँ । विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्लुएचओ) को दक्षिण–पूर्वी एसिया क्षेत्रीय पोलियो उन्मूलन प्रमाणीकरण आयोगका अध्यक्ष प्रा. डा. सृजना श्रेष्ठले नेपालले हासिल गरेको पोलियोमुक्त अवस्थालाई कायम राख्न निरन्तर प्रयास र सतर्कता आवश्यक रहेको बताउनुभएको छ।
विश्व पोलियो दिवस, २०२६ का अवसरमा आज भिडियो सन्देश जारी गर्दै उहाँले नेपालले पोलियो उन्मूलनमा उल्लेखनीय उपलब्धि हासिल गरे पनि त्यसलाई दीर्घकालसम्म कायम राख्न निरन्तर निगरानी र प्रभावकारी खोप कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो।
विश्वको कुनै पनि भागमा पोलियो भाइरसको सङ्क्रमण रहिरहेसम्म नेपालमा पनि यसको जोखिम कायम रहने उहाँले बताउनुभयो। खुला सिमाना र मानिसको आवागमनका कारण भाइरस नेपाल भित्रिन सक्ने सम्भावना रहेकाले निरन्तर सतर्कता अपनाउनुपर्ने उहाँको भनाइ छ।
डा. श्रेष्ठले नेपालको पोलियोमुक्त अवस्था कायम राख्न पाँच प्रमुख प्राथमिकता औँल्याउनुभएको छ। उहाँका अनुसार पहिलो प्राथमिकता नियमित खोप सेवालाई प्रभावकारी बनाउनु हो। विशेषगरी दुर्गम तथा जोखिममा रहेका क्षेत्र र समुदायका प्रत्येक बालबालिकाले पूर्ण खोप पाएको सुनिश्चित गर्न आवश्यक रहेको उहाँले बताउनुभयो।
दोस्रो प्राथमिकताका रूपमा पोलियो भाइरसको समयमै पहिचान गर्न तीव्र लुलोपनको निगरानी प्रणालीलाई प्रभावकारी बनाउनुपर्ने उहाँको भनाइ छ। त्यस्तै, भाइरस पहिचान भएको अवस्थामा तत्काल र प्रभावकारी प्रतिकार्य सुनिश्चित गर्न नियमित रूपमा निगरानी प्रणालीको समीक्षा गर्नुपर्ने उहाँले उल्लेख गर्नुभयो।
पोलियो उन्मूलनका लागि विश्वव्यापी वित्तीय सहयोगको स्वरूप परिवर्तन भइरहेका बेला खोपबाट रोकथाम गर्न सकिने रोगको निगरानी, प्रयोगशाला सेवा, खोप कार्यक्रम तथा प्रकोप प्रतिकार्यका लागि आवश्यक क्षमता र संरचनालाई संरक्षण गर्नुपर्नेमा पनि डा. श्रेष्ठले जोड दिनुभयो।
उहाँले पोलियो उन्मूलनका क्रममा हासिल भएका अनुभव, विशेषज्ञता र उपलब्ध संरचनाको सदुपयोग गरी अन्य खोपबाट रोकथाम गर्न सकिने रोगको निगरानी तथा प्रतिकार्य प्रणालीलाई समेत सुदृढ बनाउनुपर्ने बताउनुभयो।
नेपालमा राष्ट्रिय खोप तालिकाअनुसार बालबालिकालाई मुखबाट खुवाइने (ओरल) र सुईमार्फत दिइने (इन्जेक्टेबल) दुवै प्रकारका पोलियो खोप नियमित रूपमा प्रदान गरिँदै आएको छ। नियमित खोप सेवा र प्रभावकारी निगरानीले पोलियोमुक्त अवस्थालाई कायम राख्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ।
