काठमाडौँ । देशमा पश्चिमी वायुको प्रभाव बढ्दै जाँदा आइतबारदेखि सुदूरपश्चिम, कर्णाली र गण्डकी प्रदेशका पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा वर्षा र हिमपातको सम्भावना देखिएको छ ।
वर्षासँगै केही स्थानमा मेघगर्जन, चट्याङ र असिनासमेत पर्न सक्ने भएकाले किसानलाई काट्न बाँकी रहेको धानबाली तथा काटेर सुकाउन राखिएको पराल सुरक्षित राख्न मौसमविद्ले सुझाव दिएका छन् ।
नेपाल मौसम विज्ञान विभागकी मौसमविद् विभूति पोखरेलका अनुसार शुक्रबार र शनिबार देशभरको मौसम सामान्यतया सफा रहनेछ । यी दुई दिन पहाडी तथा हिमाली भूभागका एक–दुई स्थानमा हल्का वर्षा भए पनि उल्लेख्य मौसमी परिवर्तनको सम्भावना छैन ।
तर, आइतबारदेखि पश्चिमी वायुको प्रभाव बढ्ने भएकाले मौसममा परिवर्तन आउने अनुमान गरिएको छ । विशेषगरी सुदूरपश्चिम र कर्णाली प्रदेशका पहाडी तथा हिमाली भूभागका केही स्थानमा वर्षा हुने सम्भावना छ । यसको प्रभाव गण्डकी प्रदेशसम्म विस्तार हुन सक्ने मौसमविद् पोखरेलले बताइन् । त्यस्तै, बागमती र कोशी प्रदेशका पहाडी भूभागका एक–दुई स्थानमा पनि छिटपुट वर्षा हुन सक्ने अनुमान छ ।
पश्चिमी वायुको प्रभावका कारण हुने वर्षासँगै केही स्थानमा असिना, मेघगर्जन र चट्याङको जोखिमसमेत रहने उनको भनाइ छ । यसले खेतमा रहेको धानबाली र काटेर सुकाउन राखिएको परालमा क्षति पुर्याउन सक्ने भएकाले किसानले विशेष सावधानी अपनाउनुपर्ने देखिएको छ ।
मौसमविद् पोखरेलका अनुसार आगामी दिनमा पश्चिमी न्यूनचापीय प्रणाली सक्रिय भएमा पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा वर्षा र हिमपात हुन सक्छ । यद्यपि, हाल देखिएको मौसमी प्रणाली ठूलो र व्यापक प्रभाव पार्ने प्रकृतिको छैन । यसबाट भारी वर्षाको सम्भावना नरहेको र अधिकांश स्थानमा हल्कादेखि मध्यम वर्षा हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ ।
उच्च पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा मध्यमसम्म हिमपात हुन सक्ने भए पनि यसलाई असामान्य मौसमी जोखिमका रूपमा लिनुपर्ने अवस्था नरहेको उनले स्पष्ट पारिन् । हिउँदमा हुने वर्षा र हिमपातले हिउँदे बालीका लागि आवश्यक चिस्यान उपलब्ध गराउने भएकाले कृषि उत्पादनका दृष्टिले लाभदायकसमेत हुन सक्ने उनको भनाइ छ ।
उनका अनुसार पश्चिमी वायुबाट विकसित हुने न्यूनचापीय प्रणाली छिटो एक स्थानबाट अर्को स्थानमा सर्ने प्रकृतिको हुन्छ । यस्तो प्रणाली सक्रिय हुँदा केही समय वर्षा गराएर अघि बढ्ने गर्छ । असिना पनि सबै क्षेत्रमा नभई निश्चित स्थानमा मात्र पर्ने सम्भावना रहन्छ ।
यस वर्ष मनसुनका समयमा एल निनोको प्रभावका कारण कम वर्षा हुन सक्ने आकलन गरिए पनि नेपालमा अपेक्षाकृत नियमित वर्षा भएको मौसमविद् पोखरेलले बताइन् । पश्चिमी वायुको प्रभावसमेत यसमा देखिएको उनको भनाइ छ ।
एल निनोको प्रभाव मनसुन र हिउँदमा फरक हुने भएकाले मनसुनमा जस्तै हिउँदमा पनि सुक्खा हुन्छ भन्ने निष्कर्ष निकाल्न नमिल्ने उनले बताइन् । हिउँदमा पश्चिमी वायुबाट विकसित हुने न्यूनचापीय प्रणाली सक्रिय हुँदा वर्षा र हिमपात हुन सक्ने उनको भनाइ छ ।
‘अहिले ठूलो मौसमी प्रणाली विकास भएको अवस्था छैन । तर, पश्चिमी न्यूनचापीय प्रणाली सक्रिय भएमा पहाडी क्षेत्रमा मध्यम वर्षा, असिना तथा उच्च हिमाली क्षेत्रमा मध्यम हिमपात हुन सक्छ । त्यसैले आत्तिनुपर्ने अवस्था नभए पनि मौसम पूर्वानुमान र अद्यावधिक सूचनामा ध्यान दिन आवश्यक छ,’ उनले भनिन् ।
समग्र हिउँदमा कस्तो मौसमी अवस्था रहने भन्ने विषयमा भने विभागले छुट्टै मौसमी आकलन सार्वजनिक गर्नेछ ।
मौसमविद् पोखरेलले विभागले जारी गर्ने मौसम पूर्वानुमान तथा परामर्श नक्सा नियमित रूपमा हेर्न पनि आग्रह गरेकी छन् । विशेषगरी पहेँलो संकेत भएका क्षेत्रका बासिन्दाले मौसमसम्बन्धी सूचनामा ध्यान दिनुपर्ने उनको सुझाव छ ।
आगामी मौसमी प्रणालीबाट ठूलो विपद्को जोखिम नदेखिए पनि कृषि क्षेत्रमा हुन सक्ने सम्भावित क्षतिलाई ध्यान दिनुपर्ने देखिएको छ । विशेषगरी धान काट्न बाँकी रहेका किसानले मौसमको अवस्था हेरेर बाली भित्र्याउने तथा काटिसकेको धान र पराल सुरक्षित स्थानमा राख्ने तयारी गर्नुपर्ने मौसमविद्को सुझाव छ ।
