काठमाडौं । भोटेकोशी बाढीमा परी मृत्यु भएका ६६९ जनाको शव आज अपराह्नसम्म फेला परेको छ। नेपाल प्रहरीका अनुसार फेला परेका शवमध्ये १४८ महिला, २६८ पुरुष, २२ बालिका, २० बालक तथा २११ वटा आंशिक मानव अङ्ग छन्।
प्रहरीका अनुसार रसुवामा १३, नुवाकोटमा ४१, धादिङमा ४९, चितवनमा २४८, गोरखामा ५४, तनहुँमा ३१, नवलपरासी पूर्वमा १५८ र नवलपरासी पश्चिममा ७५ वटा शव फेला परेका छन्।
फेला परेका शवमध्ये हालसम्म २० वटा आफन्तको जिम्मा लगाइएको छ। प्रभावित जिल्लामा फरेन्सिक चिकित्सकको अभाव तथा शव गृहमा पर्याप्त स्थान नहुँदा शव व्यवस्थापनमा चुनौती देखिएको प्रहरीले जनाएको छ।
शव सुरक्षित राख्न आवश्यक ‘रेफ्रिजरेटिङ कन्टेनर’ पर्याप्त नहुँदा समस्या थपिएको छ। अस्पतालका शव गृह भरिएपछि चितवनमा केही शव जमिनमा समाधिस्थसमेत गरिएको छ।
केन्द्रीय प्रहरी प्रवक्ता प्रहरी नायब महानिरीक्षक अविनारायण काफ्लेले शव व्यवस्थापन अहिले प्रमुख चुनौतीका रूपमा देखिएको बताए। उनका अनुसार शव सुरक्षित राख्न आवश्यक रेफ्रिजरेटिङ कन्टेनरका लागि राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणसँग पहल भइरहेको छ।
बाढीले बगाएर ल्याएका शवको समयमै सुरक्षित व्यवस्थापन हुन नसके स्वास्थ्य जोखिम बढ्न सक्ने चिकित्सकहरूले बताएका छन्। कतिपय शव पहिचान गर्न नसकिने अवस्थामा रहेका छन् भने केही स्थानमा मानव अङ्ग मात्रै फेला परेको प्रहरीले जनाएको छ।
शव संकलन, पहिचान तथा व्यवस्थापनका लागि विशेष टोली परिचालन गरिएको छ। फेला परेका शवको तस्बिरसहितको विवरण प्रहरीको वेबसाइटमा राखिएको प्रहरीले जनाएको छ।
हेडक्वार्टरमा उद्धार तथा समन्वय केन्द्र सक्रिय
नेपाल प्रहरी प्रधान कार्यालयमा प्रहरी नायब महानिरीक्षक सुदर्शनप्रसाद कोइरालाको नेतृत्वमा ‘नेपाल प्रहरी विपद् उद्धार तथा समन्वय सूचना व्यवस्थापन केन्द्र’ सञ्चालनमा ल्याइएको छ। विपद् आएको दिन साँझदेखि सक्रिय रहेको केन्द्रले फेला परेका शवको फोटो तथा भिडियोसहित विवरण संकलन गरी व्यवस्थापन तथा पहिचानमा समन्वय गर्दै आएको छ।
केन्द्रले बाढीमा परी बेपत्ता भएका व्यक्तिको विवरण संकलन गरी शवको विवरणसँग ‘म्याचिङ’ गर्ने तथा सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गर्ने काम गरिरहेको प्रवक्ता काफ्लेले बताए। पहिचान खुलेपछि कानुनी प्रक्रिया पूरा गरी शव आफन्तलाई बुझाउने गरिएको उनले जानकारी दिए।
कानुनी सहायता तथा मुचुल्का लेखनका लागि प्रभावित जिल्लामा प्रहरी टोली परिचालन गरिएको छ।
दुई हजारभन्दा बढी अझै बेपत्ता
भदौ १० गते आएको बाढीमा परी एक हजार ८६३ नेपाली र ५२३ विदेशी गरी कुल दुई हजार ३६२ जना बेपत्ता भएको सरकारी तथ्यांक छ। बेपत्ता व्यक्तिको खोजीका लागि रसुवा, नुवाकोट हुँदै त्रिशूली नदीको तटीय क्षेत्रमा सुरक्षा फौज व्यापक रूपमा परिचालन गरिएको छ।
प्रहरीले अनलाइनमार्फत समेत बेपत्ता व्यक्तिको विवरण संकलन गरी खोजी तीव्र बनाएको जनाएको छ। विभिन्न अस्पतालमा उपचाररत घाइतेको विवरण नेपाल प्रहरीको सामाजिक सञ्जालमार्फत उपलब्ध गराइएको छ।
सम्पर्कविहीन प्रहरी कर्मचारी तथा सर्वसाधारणको खोजीलाई पनि निरन्तरता दिइएको छ। आफन्तसँग समन्वय गरी प्रहरी अभिलेखबाट हुलियासहितको विवरण निकालेर खोजतलास भइरहेको प्रवक्ता काफ्लेले बताए। सम्पर्कविहीन विदेशी पर्यटकको विवरण संकलन तथा समन्वयका लागि पर्यटक प्रहरीसमेत परिचालन गरिएको छ।
बाढीपछि हालसम्म एक हजार ५०६ पुरुष र ७९५ महिला गरी दुई हजार ३०१ जनाको उद्धार गरिएको प्रहरीको तथ्यांक छ। उद्धार गरिएकालाई नुवाकोटका नौ वटा ‘होल्डिङ सेन्टर’मा राखिएको छ। प्रभावितलाई सुरक्षित आश्रय दिन नुवाकोट र धादिङमा होल्डिङ सेन्टर स्थापना गरिएको भए पनि धादिङको सेन्टरमा हाल कोही आश्रय लिएर बसेका छैनन्।
घाइतेको उद्धार तथा उपचारका लागि नेपाल प्रहरीका २२ वटा मेडिकल टोली फिल्डमा खटिएका छन्। बेपत्ता व्यक्तिको खोज तथा उद्धारका लागि कुकुर र ड्रोनसहित प्रहरी परिचालन गरिएको छ।
आवश्यक उपकरण अभावले उद्धारमा कठिनाइ
प्रभावित क्षेत्रमा आवश्यक उद्धार उपकरणको अभाव हुँदा खोज तथा उद्धार कार्य चुनौतीपूर्ण बनेको प्रहरीले जनाएको छ। बाढी प्रभावित क्षेत्रमा अझै हिलोको दलदल रहेकाले उद्धारकर्मीलाई काम गर्न कठिन भइरहेको छ।
नौबिसे–मुग्लिन सडक सञ्चालनमा
बाढीका कारण अवरुद्ध मुख्य राजमार्गमध्ये पृथ्वी राजमार्गको नौबिसे–मुग्लिन खण्ड आजदेखि सञ्चालनमा आएको छ। भदौ १० गतेदेखि अवरुद्ध रहेको उक्त खण्ड सञ्चालनमा आएपछि यातायात सहज बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।
विपद्को मौका छोपी चोरी, लुटपाटलगायत आपराधिक गतिविधिमा संलग्नलाई पक्राउ गरी कानुनी कारबाही गरिएको प्रहरीले जनाएको छ। महिलाको शवबाट गहना निकाल्ने तथा बाढीले बगाएर ल्याएको बैंकको भल्ट चोरी गर्ने व्यक्तिमाथिसमेत कारबाही गरिएको प्रवक्ता काफ्लेले बताए।
उनका अनुसार विपद्का बेला गलत सूचना, भ्रामक सूचना तथा अफवाह फैलाउने व्यक्तिको समेत पहिचान गरी कारबाही भइरहेको छ।
प्रहरीका अनुसार विपद्को विषम परिस्थितिमा खोज तथा उद्धार, स्वास्थ्य सहायता, राहत वितरण, होल्डिङ सेन्टर व्यवस्थापन तथा शव संकलन र व्यवस्थापनका काममा प्रहरी जनशक्ति दिनरात परिचालन भइरहेको छ।
