कञ्चनपुर । केही वर्षअघिसम्म धान काट्ने समय तय गर्न आकाशको बादल हेर्नुपर्ने कृष्णपुर नगरपालिका–२ सरस्वती टोलका किसान निलम कार्की अहिले मौसम पूर्वानुमानको सूचनामा भर पर्न थालेका छन्।
कहिले पानी पर्छ, कति वर्षा हुन्छ र वर्षाको सम्भावना कस्तो छ भन्ने जानकारी मोबाइलमै प्राप्त हुन थालेपछि उनलाई खेतीपातीको काम गर्न सहज भएको छ। मौसमसम्बन्धी जानकारी लिन म्यासेजसँगै फोनबाट समेत जानकारी लिन सकिने उनले बताए।
“पहिला धान काट्न आकाशको बादल हेरेर निर्णय गर्नुपर्थ्यो, अहिले मौसमको पूर्वसूचनाले सहज भएको छ,” कार्कीले भने, “११५५ मा फोन गरेर मौसमको अवस्था बुझेपछि धान काट्ने समय तय गर्छौँ।”
पाँच कट्ठा जग्गामा धानखेती गरेका कार्कीले जल तथा मौसम विज्ञान विभागबाट प्राप्त सूचनाका आधारमा खेतीपातीसम्बन्धी निर्णय गर्ने गरेको बताए। उनका अनुसार खेती भित्र्याउने समयबारे जानकारी लिनुका साथै नदीमा बाढीको जोखिम बढ्दा साइरन बज्ने र मोबाइलमा सन्देशसमेत आउने गरेको छ।
मौसम पूर्वानुमानको सूचनाले कृष्णपुर नगरपालिका–२ की निर्मला बडूलाई पनि खेतमा काम गर्न सहज भएको छ। “११५५ मा मौसमबारे जानकारी लिएपछि मात्रै धान काट्ने समय तय गर्छौँ,” उनले भनिन्, “आवश्यक जानकारी लिएर मात्रै खेतमा धान काटेका छौँ।”
चार कट्ठा जमिनमा धानखेती गर्दै आएकी बडूले विभागबाट प्राप्त पूर्वसूचनाले खेतीपातीको काम सहज बनाएको बताइन्। विभागले बुधबार कञ्चनपुरमा वर्षाको सम्भावना रहेको जानकारी गराएपछि जिल्लाका किसान थप सचेत भएका छन्।
मौसम पूर्वानुमानको सूचनाले अन्नबालीमा हुने क्षति न्यूनीकरणमा समेत सहयोग पुगेको बेदकोट नगरपालिका–७ का किसान विसन पन्त बताउँछन्। विभागले जारी गर्ने पूर्वसूचनाले किसानलाई समयमै बालीनाली जोगाउन र बाढीबाट हुन सक्ने क्षति कम गर्न सहयोग पुगेको उनको भनाइ छ।
“पूर्वसूचनाले एकातर्फ किसानको अन्नबाली सुरक्षित भएको छ भने अर्कोतर्फ बाढीबाट हुने क्षति पनि कम भएको छ,” पन्तले भने।
मौसमसम्बन्धी सूचना भरपर्दो बन्दै गएपछि किसानका लागि पूर्वसूचना निकै उपयोगी भएको उनको अनुभव छ। “केही वर्षअघिसम्म काटेको धान खेतमै डुब्ने अवस्था थियो, अहिले त्यस्तो समस्या कम भएको छ,” उनले भने, “तर सामाजिक सञ्जालमा आउने मौसमसम्बन्धी सूचनाको आधिकारिकता पुष्टि गर्न भने अझै कठिन हुन्छ।”
कृषि ज्ञान केन्द्र कञ्चनपुरका अनुसार जिल्लाको कुल एक लाख ६१ हजार ६२४ हेक्टर क्षेत्रफलमध्ये ५६ हजार ३६३ हेक्टर खेतीयोग्य जमिन रहेको छ। त्यसमध्ये ४८ हजार ४९६ हेक्टरमा धानखेती हुने गरेको छ भने ३१ हजार २१० हेक्टरमा गहुँखेती हुँदै आएको छ।
