काठमाडौँ। मनसुनजन्य प्राकृतिक विपद्को जोखिम बढ्दै गएको अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै सशस्त्र प्रहरी बल, नेपालले ‘मनसुन पूर्वतयारी तथा प्रतिकार्य राष्ट्रिय कार्ययोजना’ कार्यान्वयन गर्दै देशभर आफ्नो तयारी र सक्रियता थप सुदृढ बनाएको छ। सम्भावित बाढी, पहिरो, डुबान तथा अन्य प्राकृतिक विपद्का घटनामा तत्काल उद्धार तथा राहत कार्य सञ्चालन गर्न विशेष रणनीति, जनशक्ति र स्रोतसाधन परिचालन गरिएको सशस्त्र प्रहरीले जनाएको छ।
सशस्त्र प्रहरी बलका महानिरीक्षक नारायणदत्त पौडेलका अनुसार हालसम्म देशभरका २१ हजार ६ सय ९९ जना सशस्त्र प्रहरी कर्मचारीलाई विपद् व्यवस्थापनसम्बन्धी विशेष अनुशिक्षण तालिम प्रदान गरी तयारी अवस्थामा राखिएको छ। असार मसान्तसम्म संगठनका सम्पूर्ण कर्मचारीलाई उक्त तालिम प्रदान गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।
विपद् प्रतिकार्यका लागि देशभर ८ हजार १ सय ८० जना सशस्त्र प्रहरी कर्मचारीलाई २४सै घण्टा ‘स्ट्यान्डबाइ’ अवस्थामा राखिएको महानिरीक्षक पौडेलले जानकारी दिए। साथै, विभिन्न कार्यालयमा ‘विपद् सम्पर्क व्यक्ति’ तोकी सम्बन्धित निकायहरूसँगको समन्वयलाई थप प्रभावकारी बनाइएको उनको भनाइ छ।
जोखिमयुक्त क्षेत्रमा अस्थायी तथा स्थायी वेश स्थापना
विपद्को समयमा उद्धार टोली तत्काल पुग्न कठिन हुने दुर्गम तथा उच्च जोखिमयुक्त क्षेत्रको पहिचान गरी सातै प्रदेशका ५४ स्थानमा ‘अस्थायी मनसुन प्रतिकार्य वेश’ स्थापना गरिएको छ। तीमध्ये कोशी प्रदेशमा ६, मधेसमा ११, बागमतीमा १६, गण्डकीमा ४, लुम्बिनीमा ७, कर्णालीमा २ तथा सुदूरपश्चिममा ८ वटा वेश सञ्चालनमा रहेका छन्।
त्यसैगरी, धनकुटाको मूलघाट, सुनसरीको चतरा, बाराको निजगढ, सप्तरीको भारदह, धादिङको आदमघाट, सिन्धुलीको खुर्कोट, म्याग्दीको नारच्याङ र कैलालीको डुडेझारीलगायत १६ वटा अति जोखिमयुक्त स्थानमा जनशक्ति र आवश्यक उपकरणसहितका विपद् व्यवस्थापन वेशहरू तयारी अवस्थामा राखिएको महानिरीक्षक पौडेलले बताए ।
उद्धारका लागि दक्ष जनशक्ति र आधुनिक उपकरण
उद्धार कार्यलाई थप प्रभावकारी बनाउन १ सय ३४ जना प्रशिक्षित गोताखोरसहितका टोलीहरू आवश्यक उपकरणसहित देशभरका ११ जोखिमयुक्त क्षेत्रमा परिचालन गरिएको छ। सशस्त्र प्रहरीसँग हाल ८२ वटा र्याफ्टिङ बोट र ५३ वटा मोटरबोट तयारी अवस्थामा रहेका छन्।
त्यसैगरी, विशिष्टिकृत तालिम प्राप्त ४ हजार ७ सय १० जना दक्ष सुरक्षाकर्मी उद्धार सामग्रीसहित तयारी अवस्थामा राखिएका छन्। स्वास्थ्य सेवा तथा आपत्कालीन उद्धारका लागि ८ वटा ‘मास क्याजुअल्टी भेइकल’ र ८ वटा ‘ए’ क्लास एम्बुलेन्स विभिन्न बाहिनी तथा अस्पतालमा व्यवस्थापन गरिएको छ।
साथै, १० वटा ‘इमिडिएट रेस्पोन्स टिम’ र १३ वटा हेभी इक्विपमेन्ट (डोजर, लोडरलगायत) विभिन्न प्रदेशमा तैनाथ गरिएको सशस्त्र प्रहरीले जनाएको छ।
प्रविधिमार्फत विपद् सूचना व्यवस्थापन
विपद्सम्बन्धी सूचना तत्काल प्राप्त गर्न सशस्त्र प्रहरीले ‘एपीएफ कम्युनिटी अलर्ट सिस्टम’ नामक मोबाइल एप सञ्चालनमा ल्याएको छ। उक्त प्रणालीमार्फत समुदायबाट प्राप्त सूचना सम्बन्धित बाहिनीको अपरेसनल रुममा तत्काल पुग्ने र आवश्यकताअनुसार उद्धार टोली परिचालन हुने व्यवस्था गरिएको छ।
महानिरीक्षक पौडेलका अनुसार जल तथा मौसम विज्ञान विभागबाट प्राप्त हुने ‘रियल टाइम डाटा’लाई समेत प्रतिकार्य योजनासँग एकीकृत गरी विपद् व्यवस्थापन प्रणालीलाई थप सुदृढ बनाइएको छ।
समुदायमा जनचेतना र स्वयंसेवक परिचालन
विपद् व्यवस्थापनमा समुदायको सहभागिता बढाउने उद्देश्यले सशस्त्र प्रहरीले हालसम्म १ हजार ७ सय ४१ जना विपद् स्वयंसेवक तयार गरिसकेको छ। साथै, स्थानीय तहसम्म फैलिएको १ लाख ६८ हजार ९ सय ५६ जना ‘विपद् सूचक’को सञ्जाल निर्माण गरिएको छ, जसले सम्भावित घटनाबारे तत्काल सूचना प्रवाह गर्नेछन्।
यसका अतिरिक्त, देशभरका विद्यालय तथा समुदायमा २ हजार ३ सयभन्दा बढी सचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गरिनुका साथै ३ सय ४३ वटा कृत्रिम अभ्यास (मक ड्रिल) सम्पन्न गरिएको छ।
सशस्त्र प्रहरी बलका अनुसार महानिरीक्षक पौडेलको प्रत्यक्ष निर्देशन र योजनाअनुरूप विपद् व्यवस्थापनका सम्पूर्ण तयारी अघि बढाइएको छ। सम्भावित जोखिम क्षेत्रहरूको नक्साङ्कन गरी प्रमुख राजमार्ग तथा रणनीतिक करिडोरहरूमा खोज तथा उद्धार केन्द्रित विशेष कार्ययोजना समेत कार्यान्वयनमा ल्याइएको जनाइएको छ।
