वासिङ्टन । अन्तर्राष्ट्रिय मुद्राकोष (आइएमएफ) ले आफ्नो सन् २०२६ को विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धिको पूर्वानुमान घटाउँदै मध्यपूर्वमा जारी युद्धले विश्व अर्थतन्त्रलाई ‘अस्थिर बनाउन’ सक्ने खतरा उत्पन्न गरेको चेतावनी दिएको छ ।
आइएमएफले आफ्नो रिपोर्टमा विश्वव्यापी अर्थतन्त्रको वृद्धिदर यस वर्ष ३.१ प्रतिशत रहने प्रक्षेपण गरिएको बताएको छ । यो जनवरीमा पूर्वानुमान गरिएको ३.३ प्रतिशतभन्दा कम हो । यो कटौती इरानविरुद्ध अमेरिका र इजरायलको आक्रमण र त्यसपछि इरानको प्रतिशोधका कारण सिर्जना भएको व्यापक द्वन्द्वका कारण भएको हो ।
आइएमएफका प्रमुख अर्थशास्त्री पियरे–ओलिभियर गोरिन्चासले भने, “हामीले सन् २०२६ का लागि ३.४ प्रतिशत वृद्धिको पूर्वानुमान गरेका थियौँ, तर यो युद्धले हामीलाई अकल्पनीय अवस्थामा धकेलिदिएको छ ।” युद्धका कारण तेल, ग्यास र मलको मूल्य बढेको छ र इरानले होर्मुज स्ट्रेटको प्रमुख जलमार्ग अवरुद्ध गरेको छ । यसले विश्वभरका ऊर्जा बजारलाई असर पुर्याएको छ र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानी बन्दरगाह वरपर नौसैनिक नाकाबन्दीको आदेश दिएपछि यो सङ्कट गहिरिएको छ ।
आइएमएफले यस वर्ष मुद्रास्फीति ४.४ प्रतिशत रहने अपेक्षासहित, विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धिमा थप दबाव पर्ने बताएको छ । गोरिन्चासले ऊर्जा मूल्यहरू उच्च रहेको अवस्थामा विश्वव्यापी वृद्धि २.५ प्रतिशत वा २.० प्रतिशतसम्म घट्न सक्ने सम्भावना रहेको चेतावनी दिए ।
आइएमएफले युद्धका कारण उदीयमान अर्थतन्त्रहरूमा उन्नत अर्थतन्त्रहरूको तुलनामा दोब्बर असर पर्ने बताएको छ । “उदीयमान अर्थतन्त्रहरूमा युद्धको असर उन्नत अर्थतन्त्रहरूभन्दा दोब्बर हुनेछ”, आइएमएफले भनेको छ ।
विशेष गरी उच्च ऊर्जा र मलको लागतले खाद्य लागतमा वृद्धि गर्नेछ, जसले कम आय भएका ऊर्जा आयातकर्ताहरूलाई सशक्त असर पुर्याउनेछ । मध्यपूर्व र मध्य एसियाका अर्थतन्त्रहरूको वृद्धिदर आधा घटेर १.९ प्रतिशतमा झर्ने अनुमान गरिएको छ ।
साउदी अरेबियाजस्ता प्रमुख अर्थतन्त्रहरूले अपेक्षाकृत कम वृद्धिदरको सामना गरिरहेका छन् । साउदी अरेबियामा ३.१ प्रतिशतको वृद्धिको पूर्वानुमान गरिएको छ, जुन जनवरीको अनुमानभन्दा १.४ प्रतिशत कम हो ।
आइएमएफका अनुसार यदि ऊर्जा मूल्यहरू वर्षभरि उच्च रहन्छ भने केन्द्रीय बैंकहरूलाई ब्याज दरहरू बढाउने निर्णय लिन सकिन्छ । यसले अर्थतन्त्रलाई चिसो पार्ने र मुद्रास्फीति दरलाई स्थिर राख्न मद्दत गर्नेछ ।
चीन र अमेरिकाको अर्थतन्त्रमा पनि असमान वृद्धि देखिएको छ ।
चीनको वृद्धिदर ४.४ प्रतिशतमा झर्ने अनुमान गरिएको छ भने अमेरिकामा २.३ प्रतिशतको वृद्धि हुनेछ । यद्यपि, अमेरिकाले उच्च ऊर्जा मूल्यबाट लाभ उठाइरहेको छ भने चीनको घरेलु गतिविधि निर्यातभन्दा पछि रहेको छ ।
