(टर्किए) । परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले जलवायु अनुकूलन प्राविधिक वा वातावरणीय विषयमा मात्र सीमित नभई जलवायु न्यायसँग पनि प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको बताएका छन् ।
टर्किएको अन्ताल्यामा जारी जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय सम्मेलन (कोप–३१) अन्तर्गत अल्पविकसित मुलुकहरू (एलडीसी) का तर्फबाट आयोजित ‘हाइ लेभल डायलग अन एडप्टेसन’लाई सम्बोधन गर्दै उनले जलवायु परिवर्तनमा सबैभन्दा कम योगदान रहेका अल्पविकसित मुलुकहरू नै यसको गम्भीर प्रभावबाट बढी प्रभावित भइरहेको बताएका हुन् ।
‘अल्पविकसित मुलुकहरूका लागि अनुकूलन केवल प्राविधिक वा वातावरणीय प्रतिक्रिया मात्र होइन, यो जलवायु न्यायको विषय पनि हो,’ उनले भने, ‘जलवायु परिवर्तनमा हाम्रो योगदान सबैभन्दा कम भए पनि यसका बढ्दो र गम्भीर प्रभावबाट हामी नै सबैभन्दा बढी प्रभावित भइरहेका छौँ ।’
सम्बोधनका क्रममा मन्त्री खनालले नेपालमा पछिल्लो समय जलवायु परिवर्तनका कारण उत्पन्न विपद्ले पुर्याएको मानवीय तथा आर्थिक क्षतिबारे चर्चा गरे । जलवायु जोखिममा रहेका मुलुकहरूले जलवायु कार्यका लागि थप ढिलाइ पर्खन नसक्ने उनको भनाइ थियो ।
उनले अल्पविकसित मुलुकहरूले राष्ट्रिय अनुकूलन योजनामार्फत स्थानीय तहमा आधारित तथा मानवकेन्द्रित प्रयास अघि बढाइरहेको उल्लेख गर्दै यस्ता प्रयासलाई अन्तर्राष्ट्रिय जलवायु वित्त र सहयोगले साथ दिनुपर्नेमा जोड दिए ।
विशेषगरी जलवायु जोखिममा रहेका तथा विकासको दौडमा पछाडि परेका मुलुकहरूको बदलिँदो राष्ट्रिय आवश्यकता अनुरूप अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग उपलब्ध गराउनुपर्ने उनले बताए ।
मन्त्री खनालले जलवायु अनुकूलनका लागि वित्तीय सहयोग बढाउने प्रतिबद्धतालाई स्पष्ट, विश्वसनीय र कार्यान्वयनयोग्य प्रक्रियामा रूपान्तरण गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याए । साथै, जलवायु वित्तमा पहुँचलाई सरल र सहज बनाउनुपर्नेमा जोड दिए ।
उनले जलवायु उत्थानशीलतासम्बन्धी विश्वव्यापी कार्यढाँचा (यूएई फ्रेमवर्क फर ग्लोबल क्लाइमेट रेजिलियन्स) र बेलेम अनुकूलन सूचकहरूअनुरूप राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय तहमा अनुकूलनका कामलाई तीव्रता दिनुपर्ने बताए ।
स्थानीय समुदायको नेतृत्वमा सञ्चालन हुने अनुकूलनका उपायलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने उल्लेख गर्दै उनले स्थानीय संस्थाहरूको क्षमता अभिवृद्धि गर्नुपर्ने र जलवायु जोखिमको अग्रपङ्क्तिमा रहेका समुदायलाई आफ्ना अनुकूलनका प्राथमिकता तथा लगानीका क्षेत्र आफैँ निर्धारण गर्न सक्षम बनाउनुपर्नेमा जोड दिए ।
