काठमाडौँ, १८ भदौ । भोटेकोशी नदी क्षेत्रमा भदौ १० गते आएको विनाशकारी बाढीपछि नदीको बहाव क्षेत्रमा रहेका सुरुङहरूमा फसेका व्यक्तिको खोज तथा उद्धार कार्य जारी छ। नेपाली उद्धार टोलीसँगै भारत, चीन, कोरिया लगायतका मुलुकका सुरुङ उद्धार विशेषज्ञ टोली पनि खोजीमा सक्रिय छन्।
सरकारका अनुसार सुरुङका प्रवेशद्वार खोल्ने काममा केही प्रगति भए पनि भित्री भागमा हिलो र ठूला ढुङ्गा थुप्रिएकाले उद्धारका लागि थप काम आवश्यक देखिएको छ। भारतीय सुरुङ उद्धार टोलीले चिलिमे र लाङटाङ क्षेत्रमा नेपाली टोलीसँग समन्वय गरी काम गरिरहेको परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्ता लोकबहादुर पौडेल क्षेत्रीले जानकारी दिए।
चिलिमेतर्फ आवश्यक उपकरणसहित थप एक्स्काभेटर पठाउने तयारी भइरहेको छ। लाङटाङमा नेपाली सेनाका २५ जना, जलविद्युत् आयोजनाका दुई कर्मचारी तथा ड्रिलिङ उपकरणसहितको टोलीले सुरुङको अपस्ट्रिमतर्फ अर्को सानो प्वाल खोल्ने काम गरिरहेको छ।
अपर त्रिशूली–३ ‘ए’ मा ९३ सदस्यीय संयुक्त उद्धार टोली परिचालित छ। चिनियाँ सुरुङ उद्धार टोलीले नेपाली टोलीसँग मिलेर काम गरिरहेको छ भने थप जनशक्ति र उपकरणबाट टोलीलाई सुदृढ गरिएको मन्त्रालयले जनाएको छ।
त्यस्तै, अपर त्रिशूली–३ ‘बी’ मा ६७ जना नेपाली सेना र जलविद्युत् आयोजनाका तीन प्राविधिक विज्ञ एक्स्काभेटरसहित खोजीमा खटिएका छन्। भग्नावशेष संरचना खोज तथा उद्धार टोलीलाई समेत परिचालन गरिएको छ।
हाकुको अपर त्रिशूली क्षेत्रमा नेपाली सेना र जलविद्युत् आयोजनाका कर्मचारी पुनः सुरुङभित्र प्रवेश गरी खोजी गरिरहेका छन्। रसुवागढी क्षेत्रमा एक्स्काभेटर परिचालन गर्न सकिने सम्भावनाबारे रेकी उडान भइरहेको प्रवक्ता क्षेत्रीले बताए। अपर त्रिशूली–१ मा भने कोरियाली सुरुङ उद्धार टोलीले नेपाली टोलीसँग सहकार्य गर्दै सुरुङ खोल्ने काम गरिरहेको छ।
डीएनए पहिचानमा विदेशी फरेन्सिक टोली
बाढीमा फेला परेका शव तथा मानव अवशेषको पहिचानका लागि विदेशी फरेन्सिक टोली पनि परिचालन गरिएको छ। भारतको १९ सदस्यीय, चीनको पाँच सदस्यीय फरेन्सिक टोली तथा सिङ्गापुरको २४ सदस्यीय विपद् पीडित पहिचान टोलीमध्ये १९ जना नेपाली टोलीसँग मिलेर काम गरिरहेका छन्।
डीएनए सङ्कलन, विश्लेषण तथा प्रतिवेदन तयार गर्ने कामलाई तीव्र बनाइएको छ। सिङ्गापुरको डीभीआई टोलीका बाँकी सदस्य ड्रोन तथा आवश्यक सामग्रीसहित आज र भोलि नेपाल आइपुग्ने मन्त्रालयले जनाएको छ। दक्षिण कोरियाका दुई फरेन्सिक अधिकारी पनि आवश्यक उपकरणसहित कार्यमा सहभागी भएका छन्।
१ हजार २५२ शव फेला, करिब ४ हजार २०० अझै बेपत्ता
सरकारका अनुसार भोटेकोशी बाढी प्रभावित क्षेत्रबाट हालसम्म १ हजार २५२ वटा शव फेला परेका छन् भने करिब ४ हजार २०० जना अझै बेपत्ता छन्। उद्धार गरिएका व्यक्तिको संख्या ११ हजार ९९३ पुगेको छ।
उद्धार गरिएकामध्ये ३०० भन्दा बढी विदेशी नागरिक छन्। विभिन्न ३४ देशका करिब ५९० विदेशी नागरिक अझै बेपत्ता रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ।
रसुवाको टिमुरेदेखि नुवाकोट, धादिङ, चितवन हुँदै नवलपरासी पूर्वसम्मको प्रभावित क्षेत्रमा ९ हजार ३०० भन्दा बढी नेपाली सेना परिचालित छन्। उनीहरूले खोज तथा उद्धार, शव व्यवस्थापन, सडक खुलाउने तथा आकस्मिक स्वास्थ्य सहायता प्रदान गरिरहेका छन्।
थप उद्धार सामग्री उपलब्ध गराउन अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग आग्रह
भारत, चीनलगायत मित्रराष्ट्र तथा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायबाट प्राप्त ड्रोन, लोड क्यारियर र अन्य उद्धार सामग्री प्रयोग भइरहेको सरकारले जनाएको छ।
सरकारले उच्च क्षमताका ड्रोन, लाइडर, बेली ब्रिज, महामारी रोकथामका सामग्री, डीएनए परीक्षण किट, मानव अवशेष राख्ने झोला, बाढी उद्धार ट्रक, मोबाइल एयर ट्राफिक कन्ट्रोल प्रणाली, ग्राउन्ड पेनेट्रेटिङ रडार, उच्च शुद्धताको लेजर मिटर, ब्रोडब्यान्ड सिस्मोमिटर, सर्ज पम्प र प्रयोगशाला फ्रिजरसहित थप सामग्रीका लागि विभिन्न मुलुक तथा निकायसँग सहयोग मागेको छ।
भारत, चीन, बेलायत, जापान, अमेरिका, यूएई, कतार, सिङ्गापुर, दक्षिण कोरिया, अष्ट्रेलिया, जर्मनीलगायत विभिन्न देश तथा युरोपेली सङ्घ, एसियाली विकास बैङ्क, विश्व बैङ्क र संयुक्त राष्ट्रसङ्घलगायत संस्थाले यसअघि नै विभिन्न प्रकारको सहयोग गरिसकेका छन्।
भोटेकोशी बाढीलाई जलवायु परिवर्तनसँग जोड्दै सरकार
सरकारले हिमालय क्षेत्रको बढ्दो संवेदनशीलता र जलवायु परिवर्तनका कारण भोटेकोशीजस्ता विपद्को जोखिम बढिरहेको जनाएको छ।
प्रवक्ता क्षेत्रीले नेपालले विश्वव्यापी उत्सर्जनमा नगन्य योगदान गरे पनि जलवायु परिवर्तनका कारण हिमालयमा देखिएका असरको ठूलो भार नेपालीले बेहोर्नुपरेको बताए। उनले जलवायु न्याय, प्रभावकारी पूर्वसूचना प्रणाली, विपद् पूर्वतयारी तथा उत्थानशील पुनर्निर्माणलाई व्यवहारमै लागू गर्नुपर्नेमा जोड दिए।
सरकारले तत्काल सहयोगका लागि जलवायुजन्य हानी तथा नोक्सानी कोषको बोर्डका सह-अध्यक्षलाई पत्र पठाइसकेको जनाएको छ।
केरुङमा करिब १ हजार ४०० नेपाली
चीनले तिब्बतमा रहेका नेपाली तथा विदेशी नागरिकलाई नेपाल–चीन सीमाका अन्य नाकामार्फत स्वदेश फर्कने व्यवस्था मिलाइरहेको मन्त्रालयले जनाएको छ।
प्रवक्ता क्षेत्रीका अनुसार केरुङबाट ११४ नेपाली नागरिक आज तातोपानी नाका हुँदै नेपाल फर्कंदै छन्। उनीहरूमध्ये अधिकांश रसुवाका पासधारी नागरिक हुन्, जो व्यापार तथा व्यवसायका लागि नियमित रूपमा चीन आवतजावत गर्छन्।
हाल करिब १ हजार ४०० नेपाली नागरिक केरुङमा रहेको र स्वदेश फर्कन चाहनेलाई ल्याउन चिनियाँ पक्षसँग समन्वय भइरहेको मन्त्रालयले जनाएको छ। बाढीका दिन चिनियाँ सीमातर्फबाट गएका करिब १०० नेपाली नागरिक अझै बेपत्ता रहेको पनि प्रवक्ता क्षेत्रीले जानकारी दिए।
