काठमाडौं । लामखुट्टेको टोकाइबाट सर्ने जापनिज इन्सेफलाइटिस (जेइ) को संक्रमण र यसबाट हुने मृत्यु बढ्दै गएपछि परिवार कल्याण महाशाखाले जोखिमबाट बच्न सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ।
स्वास्थ्य सेवा विभागअन्तर्गतको परिवार कल्याण महाशाखाका अनुसार हालसम्म देशका २५ जिल्लाका ५९ स्थानीय तहमा ८० जनामा प्रयोगशाला परीक्षणबाट जेइ संक्रमण पुष्टि भएको छ। संक्रमितमध्ये ८६ प्रतिशतले जेइविरुद्धको खोप नलगाएको पाइएको छ।
महाशाखाका अनुसार संक्रमितमध्ये २१ जनाको मृत्यु भइसकेको छ। मृत्यु भएकामध्ये कसैले पनि जेइ खोप नलगाएको पाइएको छ।
जिल्लागत रूपमा सबैभन्दा धेरै संक्रमित झापामा १० जना छन्। कैलाली र मोरङमा सात/सात, सप्तरी र कञ्चनपुरमा छ/छ तथा चितवन, सुनसरी र नवलपरासी पूर्वमा पाँच/पाँच जनामा संक्रमण पुष्टि भएको छ।
जेइको संक्रमण मुख्यतः तराई तथा भित्री मधेसका जिल्लामा देखिए पनि इलाम, काभ्रेपलाञ्चोक, काठमाडौं, सिन्धुली र सुर्खेतलगायत पहाडी जिल्लामा समेत संक्रमण पुष्टि भएको महाशाखाले जनाएको छ।
जापनिज इन्सेफलाइटिस संक्रमित क्युलेक्स जातको लामखुट्टेको टोकाइबाट मानिसमा सर्छ। विशेषगरी धानखेत तथा सुँगुरपालन हुने क्षेत्रमा यसको जोखिम बढी हुने स्वास्थ्य अधिकारीहरूको भनाइ छ। संक्रमित सुँगुर, बङ्गुर वा हाँसलाई टोकेको लामखुट्टेले मानिसलाई टोक्दा भाइरस सर्न सक्छ।
स्वास्थ्य विभागका अनुसार जेइ संक्रमित प्रत्येक तीनमध्ये एक जनाको मृत्यु हुनसक्छ भने अर्का एक जनामा दीर्घकालीन अपाङ्गता वा स्नायुसम्बन्धी समस्या देखिन सक्छ।
उच्च ज्वरो आउने, टाउको दुख्ने, बेहोस हुने, झट्का आउने वा चेतनामा परिवर्तन हुनेजस्ता लक्षण देखिए तत्काल स्वास्थ्य संस्थामा लैजान महाशाखाले आग्रह गरेको छ।
हालसम्म संक्रमित ८० जनामध्ये ५१ जना अर्थात् ६४ प्रतिशत १५ वर्षभन्दा माथिका छन्। जेइबाट मृत्यु भएकामध्ये ५० वर्षभन्दा माथिका व्यक्तिको हिस्सा ८१ प्रतिशत रहेको छ। संक्रमितमा ४३ पुरुष र ३७ महिला छन्।
महाशाखाले जेइबाट बच्न खोप लगाउनुका साथै लामखुट्टेको टोकाइबाट जोगिनुपर्नेमा जोड दिएको छ। सरकारले १२ महिनाको उमेरमा बालबालिकालाई जेइ खोप दिने गरेको छ। उक्त खोप छुटेको भए पाँच वर्षको उमेरसम्म लगाउन सकिने व्यवस्था छ।
परिवार कल्याण महाशाखाअन्तर्गत बाल स्वास्थ्य तथा खोप शाखाका प्रमुख डा. अभियान गौतमले जेइबाट सुरक्षित रहन खोप अत्यन्त महत्वपूर्ण रहेको भन्दै छुटेका बालबालिकालाई तत्काल खोप लगाउन आग्रह गरेका छन्।
