काठमाडौँ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले रणनीतिक महत्त्वको हर्मुज स्ट्रेटमा आफ्ना तेल ट्याङ्कर र व्यापारिक जहाजहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न विश्वका प्रमुख सात राष्ट्रसँग युद्धपोत पठाउन आग्रह गरेका छन्।
मध्यपूर्वमा जारी युद्धका कारण विश्व बजारमा इन्धनको मूल्य अनियन्त्रित रूपमा बढेपछि ट्रम्पले सम्बन्धित देशहरूलाई आफ्नै क्षेत्रको सुरक्षा आफैँ गर्न दबाब दिए पनि हालसम्म कुनै पनि राष्ट्रले यसमा स्पष्ट प्रतिबद्धता जनाएका छैनन्। ट्रम्पले यो संकट समाधानका लागि विश्व शक्तिहरूले सैन्य सक्रियता देखाउनुपर्नेमा जोड दिएका छन्।
यता इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघ्चीले सुरक्षित मार्गका लागि केही देशहरूले आफूहरूसँग सम्पर्क गरेको स्वीकार गर्दै यसबारे अन्तिम निर्णय गर्ने अधिकार इरानी सेनामा सुरक्षित रहेको बताए। उनले अमेरिका र उसका सहयोगी राष्ट्रबाहेक अन्य सबैका लागि जलमार्ग खुला रहेको दाबी गरे पनि अमेरिकासँग वार्ता गर्ने कुनै सम्भावना नरहेको स्पष्ट पारे। अराघ्चीले वर्तमान युद्धको मुख्य कारक फेब्रुअरी २८ मा इजरायल र अमेरिकाले गरेको संयुक्त हमला नै भएको दाबी गरेका छन्।
अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पनि यस संकटलाई लिएर विभिन्न प्रतिक्रियाहरू आएका छन्। बेलायती प्रधानमन्त्री किएर स्टारमरले ट्रम्पसँग जलमार्ग सुचारु राख्ने विषयमा छलफल गरेका छन् भने चीनले ऊर्जा आपूर्तिमा अवरोध सिर्जना नगर्न सबै पक्षलाई जिम्मेवार हुन आग्रह गरेको छ। दक्षिण कोरियाले परिस्थितिको अध्ययन गरिरहेको बताएको छ भने फ्रान्सले अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा मिशनको तयारीका लागि युरोपेली र एसियाली देशहरूसँग संवाद अगाडि बढाएको छ।
युद्धको प्रभाव छिमेकी अरब राष्ट्रहरूमा समेत देखिन थालेको छ। संयुक्त अरब इमिरेट्स, साउदी अरब, कुवेत र बहराइनले इरानी मिसाइल र ड्रोन हमलाको रिपोर्ट गरेका छन्। दुबई अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको इन्धन ट्याङ्कमा ड्रोनले आगो लगाएपछि विमानस्थल केही समयका लागि बन्द गरिएको थियो। इरानले आफ्नो प्रमुख तेल टर्मिनल रहेको खार्ग टापुमा अमेरिकी आक्रमण भएको दाबी गर्दै आफ्नो ऊर्जा पूर्वाधारमा थप हमला भएमा अझ कडा जवाफ दिने चेतावनी दिएको छ।
युद्धले भयावह मानवीय संकट निम्त्याएको छ, जहाँ इरानमा बालबालिका र महिलासहित १३ सयभन्दा बढीको ज्यान गइसकेको छ। लेबनानमा ८२० जनाको मृत्यु भएको छ भने ८० हजारभन्दा बढी मानिस विस्थापित भएका छन्। इजरायलका विभिन्न सहरहरूमा पनि इरानी मिसाइलले क्षति पुर्याएको छ। यसैबीच, अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीले इन्धनको अभाव टार्न आपतकालीन भण्डारबाट तेल आपूर्ति बढाउने योजना अघि सारेको छ। एसियाली देशहरूले तत्कालै र अमेरिका तथा युरोपले मार्च अन्त्यसम्ममा आफ्नो भण्डार खुला गर्ने तयारी गरेका छन्।
