काठमाडौं। ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठले मौसम पूर्वानुमान क्षमता तीन दिनबाट बढाएर सात दिनसम्म पुर्याइएको बताएका छन्।
मन्त्री श्रेष्ठले भने, “हामीले सात दिन अगाडिसम्मको पूर्वानुमान गर्नसक्ने प्रणाली विकास गरेका छौँ।”
मौसम पूर्वानुमानसँगै नदीको जलस्तर नियमित अनुगमन गर्ने प्रणालीलाई थप प्रभावकारी र दिगो बनाउने काम भइरहेको उनले बताए। प्रशान्त महासागरमा विकसित भइरहेको ‘सुपर एल निनो’ को सम्भावित प्रभावबारे पनि मन्त्रालयले जिम्मेवारी सम्हालेको १५ दिनभित्रै अध्ययन र विश्लेषण गरेको उनको भनाइ छ।
जलवायु परिवर्तनका कारण वर्षाको स्वरूपमा परिवर्तन देखिन थालेकाले पूर्वानुमान प्रणालीलाई थप भरपर्दो बनाउनुपर्नेमा उनले जोड दिए। पूर्वसूचना प्रणाली मात्र पर्याप्त नहुने भन्दै श्रेष्ठले स्थानीय तहसम्म जनचेतना अभिवृद्धि, विपद् पूर्वअभ्यास र सूचना प्राप्त भएपछि अपनाउनुपर्ने प्रक्रियाबारे स्पष्ट जानकारी आवश्यक रहेको बताए।
पछिल्ला बाढीमा नदीको जलस्तर मापन तथा अनुगमनका लागि राखिएका उपकरण बगेपछि थप दिगो प्रविधि प्रयोग गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको उनले बताए। रसुवा बाढीमा टिमुरे र बेत्रावतीलगायतका क्षेत्रमा रहेका संरचना बगेको उल्लेख गर्दै उनले जोखिमयुक्त स्थानमा उपकरण जडान गर्दा तिनको दिगोपनामा ध्यान दिनुपर्ने बताए।
यद्यपि, केही तल्लो तटीय क्षेत्रमा पूर्वसूचना प्रणालीले प्रभावकारी काम गरेको उनले बताए। मजुवा बस्ती, भरतपुर र सुस्तालगायतका क्षेत्रमा पूर्वसूचनाले सम्भावित जोखिमबारे समयमै जानकारी दिन सहयोग पुगेको उनको भनाइ छ।
जापानमा भूकम्पलगायतका विपद्का लागि नियमित पूर्वअभ्यास गरिएझैँ नेपालमा पनि स्थानीय तहसम्म यस्तो अभ्यासको संस्कार विकास गर्नुपर्नेमा श्रेष्ठले जोड दिए। २०७२ सालको भूकम्प, मेलम्चीलगायतका क्षेत्रमा आएका बाढी र पछिल्ला वर्षमा देखिएका असामान्य वर्षाका घटनाले विपद् पूर्वतयारीलाई नियमित अभ्यासका रूपमा अघि बढाउनुपर्ने देखाएको उनले बताए।
पूर्वसूचना प्रणाली, जनचेतना, पूर्वअभ्यास र स्थानीय तहबीचको समन्वयलाई एकीकृत रूपमा अघि बढाउन सके विपद्बाट हुने मानवीय तथा भौतिक क्षति न्यूनीकरण गर्न सकिने उनको भनाइ छ।
