काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका युवा नेता अजयबाबु शिवाकोटीले पार्टीको १५औँ महाधिवेशनमा सहमहामन्त्री पदमा उम्मेदवारी दिने तयारी गरेका छन्। पत्रकारिताबाट राजनीतिमा आएका शिवाकोटीले पार्टी संगठन सुदृढीकरण, आन्तरिक रूपान्तरण र नयाँ पुस्तालाई कांग्रेससँग जोड्ने विषयलाई आफ्नो मुख्य एजेन्डा बनाएका छन्।

कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन सुरु भएसँगै शिवाकोटीले सहमहामन्त्री पदको उम्मेदवारीका लागि आन्तरिक तयारीलाई तीव्र बनाएका हुन्। उनी १४औँ महाधिवेशनबाट खुला केन्द्रीय सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए। त्यसयता संगठन विस्तार, प्रशिक्षण, निर्वाचन अभियानलगायत पार्टीका विभिन्न गतिविधिमा उनी सक्रिय रहँदै आएका छन्।

शिवाकोटीले पार्टी र जनताको सेवाका लागि आफू थप जिम्मेवारी लिन तयार रहेको बताउँदै आएका छन्। नेतृत्वमा पुस्तान्तरणसँगै पार्टीलाई समयअनुकूल गतिशील बनाउनुपर्ने उनको धारणा छ।

दुई दशक लामो पत्रकारिता अनुभव

पूर्णकालीन राजनीतिमा प्रवेश गर्नुअघि शिवाकोटीले दुई दशकभन्दा बढी समय पत्रकारितामा बिताएका थिए। खोजमूलक र निर्भीक पत्रकारका रूपमा उनले भ्रष्टाचार, अनियमितता, सुशासन तथा सार्वजनिक सरोकारका विषयमा निरन्तर रिपोर्टिङ गरेका थिए।

तत्कालीन सभामुख कृष्णबहादुर महरा तथा सञ्चारमन्त्री गोकुल बाँस्कोटासँग जोडिएका विभिन्न प्रकरणमा उनको रिपोर्टिङ चर्चामा आएको थियो। विशेषगरी बाँस्कोटासँग जोडिएको ७० करोड रुपैयाँसम्बन्धी प्रकरणको रिपोर्टिङले राष्ट्रिय राजनीतिमा व्यापक बहस सिर्जना गरेको थियो।

शिवाकोटी हाम्राकुरा डटकमका संस्थापक निर्देशक तथा संस्थापक प्रधानसम्पादक हुन्। करिब १२ वर्ष उक्त जिम्मेवारीमा रहँदा उनले भ्रष्टाचार, विकृति र विसंगतिविरुद्ध खोजमूलक सामग्री प्रकाशन गरेका थिए।

रेडियो नेपाल, इमेज च्यानल, नेपाल वान र इमेज एफएमलगायत सञ्चारमाध्यममा समेत काम गरेका उनी २०६२/६३ को जनआन्दोलनसहित विभिन्न लोकतान्त्रिक तथा सामाजिक आन्दोलनमा पत्रकारका रूपमा सक्रिय थिए।

पत्रकारितामा योगदान पुर्‍याएबापत उनले नेपाल सरकारबाट प्रबल जनसेवाश्री पदक प्राप्त गरेका छन्। साथै ईन्जा अवार्ड, रोटरी जर्नो अवार्ड र देशतीर्थ पत्रकारिता पुरस्कारलगायत विभिन्न सम्मान प्राप्त गरेका छन्।

प्रेस युनियन हुँदै सक्रिय राजनीतिमा

नेपाल प्रेस युनियनको महासचिव बनेपछि शिवाकोटी कांग्रेसको मूलधारको राजनीतिमा थप सक्रिय भएका थिए। पत्रकारिताका क्रममा उठाउँदै आएका सुशासन, लोकतन्त्र र भ्रष्टाचारविरोधी मुद्दालाई राजनीतिक माध्यमबाट अघि बढाउने उद्देश्यले उनी पूर्णकालीन राजनीतिमा प्रवेश गरेका हुन्।

२०७८ मंसिरमा सम्पन्न कांग्रेसको १४औँ महाधिवेशनबाट खुला केन्द्रीय सदस्य निर्वाचित भएपछि उनको राजनीतिक सक्रियता थप बढेको थियो। केन्द्रीय सदस्यका रूपमा उनले संगठन विस्तार, प्रशिक्षण तथा निर्वाचन अभियानमा भूमिका निर्वाह गरे।

२०७९ को स्थानीय, प्रदेश तथा प्रतिनिधिसभा निर्वाचनका क्रममा उनी विभिन्न जिल्लामा पुगेर पार्टीको प्रचारप्रसार तथा प्रशिक्षणमा सहभागी भएका थिए। कांग्रेसलाई प्रभावकारी रूपमा परिचालन गर्न संगठनलाई बलियो बनाउनुपर्नेमा उनले निरन्तर जोड दिँदै आएका छन्।

पार्टी रूपान्तरण र युवाको सहभागितामा जोड

शिवाकोटी कांग्रेसभित्र पार्टी नेतृत्व र कार्यशैलीमाथि प्रश्न उठाउँदै सुधारका लागि आवाज उठाउने युवा नेताका रूपमा समेत चिनिन्छन्। कांग्रेसलाई परम्परागत राजनीतिक आधारमा मात्र निर्भर नराखी विचार, नीति र संगठनका आधारमा अघि बढाउनुपर्ने उनको धारणा छ।

पार्टीको कार्यशैलीप्रति असहमति हुँदा उनले सार्वजनिक रूपमा आफ्नो धारणा राख्दै आएका छन्। कांग्रेसलाई समयअनुकूल रूपान्तरण गर्नुपर्ने, युवालाई निर्णय प्रक्रियामा अर्थपूर्ण सहभागिता गराउनुपर्ने र नयाँ पुस्ताको अपेक्षालाई पार्टीले सम्बोधन गर्नुपर्नेमा उनको जोड छ।

विशेषगरी जेन–जी पुस्तामा देखिएको राजनीतिक तथा सामाजिक असन्तुष्टिलाई कांग्रेसले गम्भीर रूपमा बुझ्नुपर्ने उनको धारणा छ। नयाँ पुस्तासँग संवाद विस्तार गर्दै उनीहरूको ऊर्जा, प्रविधि र नयाँ सोचलाई संगठन तथा नीतिनिर्माणमा उपयोग गर्नुपर्ने उनी बताउँछन्।

पार्टी इतिहास र दस्तावेज संरक्षणमा पहल

शिवाकोटीले कांग्रेसको पुस्तकालय तथा पार्टी अध्ययन स्रोत केन्द्र विभागको नेतृत्वसमेत गरेका थिए। पार्टीको लामो राजनीतिक इतिहास, दस्तावेज र महत्वपूर्ण पुस्तक संरक्षण गर्दै अध्ययनको वातावरण निर्माण गर्न उनले पहल गरेका थिए।

पार्टी कार्यालयमा भएको आगलागीका क्रममा महत्वपूर्ण पुस्तक, दस्तावेज तथा ऐतिहासिक सामग्रीमा क्षति पुगेपछि त्यस अभियानमा असर परेको उनले बताउँदै आएका छन्।

तर कांग्रेसका प्रजातन्त्र सेनानीको योगदानलाई दस्तावेजीकरण गर्ने अभियान भने उनले निरन्तरता दिएका छन्। आफ्ना हजुरबुबा तथा प्रजातन्त्र सेनानी नन्दप्रसाद शिवाकोटीको संघर्षलाई पुस्तकमार्फत सार्वजनिक गरेका उनले अन्य प्रजातन्त्र सेनानीको योगदान समेट्ने उद्देश्यले ‘नन्दप्रसाद जानुका फाउन्डेसन’ स्थापना गरेका छन्।

फाउन्डेसनले हालसम्म तीनवटा पुस्तक प्रकाशन गरिसकेको छ। पछिल्लो समय ‘दोलखाका लोकनायकहरू’ पुस्तकसमेत सार्वजनिक गरिएको छ।

सामाजिक सेवामा पनि सक्रिय

शिवाकोटीको राजनीतिक यात्रामा पारिवारिक राजनीतिक पृष्ठभूमिको प्रभावसमेत देखिन्छ। उनका हजुरबुबा नन्दप्रसाद शिवाकोटी कांग्रेससँग आबद्ध प्रजातन्त्र सेनानी थिए।

विद्यार्थी जीवनदेखि नै राजनीतिक तथा सामाजिक गतिविधिमा रुचि राखेका शिवाकोटी पत्रकारिताका क्रममा पनि लोकतन्त्र, नागरिक अधिकार र प्रेस स्वतन्त्रताको पक्षमा सक्रिय रहँदै आएका थिए।

राजनीतिसँगै उनी सामाजिक सेवामा पनि सक्रिय छन्। २०७९ सालमा जाजरकोट केन्द्रविन्दु भएर गएको भूकम्पपछि प्रभावित क्षेत्रमा पुगेका उनले रुकुम पश्चिमको आठबिसकोट नगरपालिकामा भूकम्पपीडितका लागि ५० वटा अस्थायी आवास निर्माण गरी हस्तान्तरण गरेका थिए। त्यस अभियानमा उनी करिब १० दिन प्रभावित क्षेत्रमा खटिएका थिए।

नयाँ पुस्तालाई कांग्रेससँग जोड्ने लक्ष्य

शिवाकोटीले कांग्रेसको भविष्य नयाँ पुस्तालाई पार्टीसँग जोड्न सक्ने क्षमतामा निर्भर रहने बताउँदै आएका छन्। युवाको ऊर्जा, प्रविधि र नयाँ सोचलाई पार्टीको संगठन र नीतिनिर्माणमा समेट्नुपर्ने उनको धारणा छ।

कांग्रेसलाई अरूको सहारामा चल्ने पार्टी नभई आफ्नै विचार, संगठन र जनाधारमा उभिन सक्ने राजनीतिक शक्ति बनाउनुपर्नेमा उनले जोड दिँदै आएका छन्। ऐतिहासिक विरासत जोगाउँदै बदलिँदो समय र नयाँ पुस्ताको अपेक्षाअनुसार पार्टीलाई रूपान्तरण गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ।

दोलखाबाट कांग्रेस महाधिवेशन प्रतिनिधि चयन भइसकेका शिवाकोटी अब १५औँ महाधिवेशनमा सहमहामन्त्री पदमा प्रतिस्पर्धा गर्ने तयारीमा छन्।

पत्रकारिताको लामो अनुभव, संगठनमा सक्रियता, स्पष्ट राजनीतिक धारणा र युवा पुस्तासँगको सम्बन्धलाई उनले आफ्नो उम्मेदवारीका प्रमुख आधारका रूपमा अघि सारेका छन्। उनको उम्मेदवारीसँगै कांग्रेसभित्र युवा नेतृत्व, संगठन सुधार र नयाँ पुस्तालाई पार्टीसँग जोड्ने बहस थप पेचिलो बन्ने देखिएको छ।