कञ्चनपुर– महाकाली र जोगबुढा नदीमा पक्की तटबन्ध निर्माण भएपछि कञ्चनपुरको दोधारा चाँदनी नगरपालिका–१० स्थित कुतियाकवर बस्ती बाढी र नदी कटानको जोखिमबाट सुरक्षित बनेको छ । वर्षौंदेखि बाढीको त्रासमा बाँच्दै आएका स्थानीयवासी तटबन्ध निर्माण भएपछि खुसी भएका छन् ।
पूर्वमा महाकाली र उत्तरमा जोगबुढा नदीको दोसाँधमा रहेको कुतियाकवर बस्ती हरेक वर्ष दुवै नदीको बाढीबाट प्रभावित हुँदै आएको थियो । नदी कटानले बस्ती र खेतीयोग्य जमिन जोखिममा परेपछि यहाँका धेरै परिवार अन्यत्र बसाइँ सर्न बाध्य भएका थिए ।
स्थानीय टेकबहादुर सुनारका अनुसार तटबन्ध निर्माण भएपछि बस्तीमा बाढी पस्ने जोखिम कम भएको छ । “बाढी र कटानले बस्ती नै जोखिममा परेपछि यहाँबाट धेरै परिवार अन्यत्र बसाइँ सरेका थिए”, उनले भने, “अहिले तटबन्ध निर्माण भएपछि बस्ती सुरक्षित बनेको छ । अब बाढी बस्तीमा पस्ने डर कम भएको छ ।”
गत आर्थिक वर्षमा महाकाली र जोगबुढा नदीमा पक्की तटबन्ध निर्माण गरिएपछि स्थानीयवासीले राहत महसुस गरेका छन् । उनीहरूले अब बस्ती संरक्षणसँगै आवागमन सहज बनाउन जोगबुढा नदीमा पक्की पुल निर्माण गर्नुपर्ने माग गरेका छन् ।
स्थानीय मोतिराम सुनारले झोलुङ्गे पुलबाट पैदल आवतजावत गर्न सहज भए पनि सवारीसाधन सञ्चालन गर्न नसक्दा खेतीपातीमा समस्या हुने गरेको बताए । “पक्की तटबन्ध निर्माण भएपछि हामी ढुक्क छौँ”, उनले भने, “अब सरकारले जोगबुढा नदीमा पक्की पुल बनाइदिए राम्रो हुन्थ्यो । झोलुङ्गे पुलबाट आवतजावत गर्न सहज भए पनि ट्याक्टर नआउँदा खेतीपातीमा समस्या भएको छ ।”
बस्तीमा बाढीका बेला स्थानीयवासीको ज्यान जोगाउन दुईवटा सुरक्षित आश्रयस्थल (सेफहाउस) निर्माण गरिएका छन् । ती संरचनाले मानवीय क्षति न्यूनीकरणमा सहयोग गरे पनि विगतमा बाढीले अन्नपात, लत्ताकपडा र पशुचौपायामा क्षति पुर्याउने गरेको स्थानीयको भनाइ छ ।
स्थानीय सुक्कादेवी सुनारले तटबन्ध निर्माणपछि बाढीको जोखिम कम भएको बताइन् । “विगतमा बाढीले हाम्रो घरको अन्न, लत्ताकपडा सबै नोक्सान गर्थ्यो”, उनले भनिन्, “तटबन्ध बनेपछि हामी ढुक्क भएका छौँ ।”
कुतियाकवरमा महाकाली नदीको बाढीले बर्सेनि खेतीयोग्य जमिन कटान गर्दै आएको थियो । बस्ती र कृषि भूमि संरक्षण गर्ने उद्देश्यले सिँचाइ तथा जलस्रोत व्यवस्थापन आयोजना कार्यालय कञ्चनपुरले गत आर्थिक वर्षमा महाकाली र जोगबुढा नदीमा कुल ८१६ मिटर पक्की तटबन्ध निर्माण गरेको हो । उक्त निर्माण कार्यमा पाँच करोड १६ लाख ६७ हजार रुपैयाँ खर्च भएको थियो ।
आयोजनाका प्रमुख रञ्जनराज भट्टराईले तटबन्ध निर्माणपछि स्थानीयवासीमा बाढीको त्रास कम भएको बताए । उनका अनुसार चालु आर्थिक वर्षमा पनि कुतियाकवरका जोखिमयुक्त स्थानमा थप संरक्षणका काम गर्ने योजना छ ।
उनले स्थानीयवासीको माग र आवश्यकताका आधारमा बस्ती संरक्षणका लागि अन्य संरचनासमेत निर्माण गरिने जानकारी दिए ।
