काठमाडौं । विश्व भोकमरी सूचकांक (जीएचआई) २०२६ मा बंगलादेश १२२ देशमध्ये ८४औँ स्थानमा परेको छ। बंगलादेशले १९.२ अंक प्राप्त गरेको छ, जसका आधारमा देशलाई ‘मध्यम’ भोकमरीको श्रेणीमा राखिएको छ।
सन् २०२६ को विश्व भोकमरी सूचकांकसम्बन्धी प्रतिवेदनले बंगलादेशले भोकमरी न्यूनीकरणमा हासिल गरेको दीर्घकालीन प्रगतिलाई एउटा पुस्ताले हासिल गरेको उपलब्धिका रूपमा व्याख्या गरेको छ। प्रतिवेदनले खाद्य तथा पोषण सुरक्षामा सुधार ल्याउन गरिएका प्रयासको महत्त्वलाई समेत उजागर गरेको छ।
विश्व भोकमरी सूचकांकले विभिन्न देशमा भोकमरीको अवस्था मूल्याङ्कन गर्न कुपोषण, बालबालिकामा हुने पोषणसम्बन्धी समस्या र बाल मृत्युदरलगायतका सूचकलाई आधार बनाउँछ। यसले विभिन्न देशको खाद्य तथा पोषण सुरक्षाको अवस्थालाई तुलनात्मक रूपमा विश्लेषण गर्न सहयोग पुर्याउँछ।
बंगलादेशले हासिल गरेको १९.२ अंकले भोकमरी न्यूनीकरणमा प्रगति भए पनि समस्या पूर्ण रूपमा समाधान भइनसकेको देखाउँछ। प्रतिवेदनले विगतका उपलब्धिलाई महत्त्वपूर्ण माने पनि खाद्य सुरक्षामा सुधार ल्याउने प्रयासलाई निरन्तरता दिनुपर्ने आवश्यकता औँल्याएको छ।
विश्वव्यापी रूपमा भोकमरी बढ्ने जोखिम
प्रतिवेदनले विश्वव्यापी रूपमा भोकमरीको समस्या पुनः गम्भीर बन्न सक्ने जोखिमप्रति चिन्ता व्यक्त गरेको छ। विभिन्न क्षेत्रमा जारी द्वन्द्व, जलवायु परिवर्तनका असर र आर्थिक सङ्कटले खाद्य सुरक्षामा थप चुनौती सिर्जना गरिरहेको उल्लेख गरिएको छ।
द्वन्द्वका कारण कृषि उत्पादन, खाद्यान्न ढुवानी र वितरण प्रणाली प्रभावित हुन सक्छन्। त्यसैगरी, बाढी, खडेरी तथा अन्य जलवायुजन्य विपत्तिले कृषि उत्पादनमा कमी ल्याउनुका साथै खाद्यान्न आपूर्तिमा अवरोध सिर्जना गर्न सक्छन्।
आर्थिक सङ्कटका कारण खाद्यान्नको मूल्य बढ्दा न्यून आय भएका परिवारलाई पर्याप्त र पोषणयुक्त खाना जुटाउन कठिन हुने जोखिम रहन्छ। यस्ता समस्याबाट विशेषगरी आर्थिक तथा सामाजिक रूपमा कमजोर समुदाय बढी प्रभावित हुन सक्छन्।
भोकमरी न्यूनीकरणका लागि खाद्यान्नको उपलब्धता सुनिश्चित गर्नुका साथै सर्वसाधारणको पहुँच र पोषणको अवस्थालाई समेत प्राथमिकता दिन आवश्यक रहेको प्रतिवेदनले संकेत गरेको छ।
विश्व भोकमरी सूचकांकमा बंगलादेश ८४औँ स्थानमा रहनुले देशले हासिल गरेको प्रगतिसँगै विद्यमान चुनौतीलाई पनि उजागर गरेको छ। विश्वव्यापी द्वन्द्व, जलवायुजन्य विपत्ति र आर्थिक अस्थिरताका कारण खाद्य सुरक्षामा जोखिम बढिरहेका बेला भोकमरी न्यूनीकरणका प्रयासलाई थप प्रभावकारी बनाउनु आवश्यक देखिएको छ।
