काठमाडौं। वातावरण विज्ञ प्रा. डा. छत्रमणि शर्माले हरितगृह ग्यास उत्सर्जनमा नेपालको योगदान नगण्य भए पनि जलवायु परिवर्तनको गम्भीर असर भोगिरहेकाले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग ‘क्लाइमेट जस्टिस’ माग गर्नुपर्ने बताएका छन्।
शुक्रबार सिंहदरबारमा बसेको राज्यका निर्देशक सिद्धान्त, नीति र दायित्वको कार्यान्वयन अनुगमन तथा मूल्यांकन समिति (संयुक्त) को बैठकमा त्रिभुवन विश्वविद्यालयको वातावरण विज्ञान केन्द्रीय विभागका प्रमुखसमेत रहेका शर्माले जलवायु परिवर्तनको असर भविष्यको सम्भावित जोखिम नभई वर्तमानमै देखिन थालेको बताए।
उनले हिमाली क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनको गम्भीर असर देखिइसकेको उल्लेख गर्दै १० भदौमा रसुवाको भोटेकोशीमा आएको बाढीलाई पनि त्यसको एउटा उदाहरणका रूपमा प्रस्तुत गरे। जलवायु परिवर्तनका कारण प्राकृतिक विपत्ति बढिरहेको तथ्य वैज्ञानिक अध्ययन र तथ्यांकबाट स्थापित भइसकेको उनको भनाइ थियो।
शर्माले जलवायु परिवर्तन प्राकृतिक प्रक्रिया भए पनि औद्योगिकीकरणपछि मानवीय गतिविधिबाट हरितगृह ग्यास उत्सर्जन बढेकाले यसको गति तीव्र भएको बताए। हजारौँ वर्षमा हुने जलवायु परिवर्तन छोटो समयमै हुन थालेकाले त्यसअनुकूलन गर्न कठिन भइरहेको उनले बताए।
‘हरितगृह ग्यासको कम उत्पादन गरिरहेका तर यसको असर भोगिरहेका देशहरूलाई क्लाइमेट जस्टिस दिनुपर्छ,’ शर्माले भने, ‘हामीले यो दाबी गर्नुपर्छ।’
उनले हरितगृह ग्यास उत्सर्जन गर्ने र त्यसको असर भोग्ने देशहरू समान नभएको उल्लेख गर्दै जलवायु न्यायका लागि अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा स्पष्ट दाबी र त्यसको कार्यान्वयन गर्ने संयन्त्र आवश्यक रहेको बताए।
नेपालको हिमाली क्षेत्रमा बढ्दो तापक्रमका कारण हिमालहरू समेत जोखिममा परेको उल्लेख गर्दै शर्माले जलवायु परिवर्तनको असर न्यूनीकरणसँगै अनुकूलनका कार्यक्रमलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा जोड दिए।
